Over ons

Over ToxicoWatch

ToxicoWatch:

Voert toxicologisch onderzoek uit.
Participeert met burgers (burgerwetenschap) in opzet en sampling
Presenteert onderzoeksresultaten naar het publiek.
Vergroot bewustzijn risico’s giftige stoffen.
Fungeert als een brug tussen publiek, overheden en industrie.
Onderhoudt netwerk met collega-wetenschappers.

De stichting is een Algemeen Nut Beogende Instelling (PBO/ANBI). Donaties, groot of klein, zijn van harte welkom en worden besteed aan het doel om de wereld gezonder te maken. Donaties bieden ook belastingvoordelen.

Onze geschiedenis

ToxicoWatch (TW) is in april 2011 opgericht door de toxicoloog Abel Arkenbout, MSc.Het is een belofte aan zijn moeder om met haar nalatenschap iets zinnigs te doen voor de wereld. De stichting verricht toxicologisch onderzoek met respect voor het leven van mens en dier, met name gericht op anti-vivisectie.

Het eerste TW-biomonitoringonderzoek werd in 2013 uitgevoerd in Harlingen, Nederland. De inwoners van Harlingen en de omliggende regio zijn bezorgd over de uitstoot van giftige stoffen van de in 2011 nieuwgebouwde WtE-afvalverbrandingsoven REC. Lokale gemeenschapsgroepen van betrokken burgers benaderde ToxicoWatch om onderzoek te doen naar dioxinen in de omgeving van de afvalverbrandingsoven REC. Onderzoek werd uitgevoerd op kippeneieren van particulieren met behulp van een innovatieve, dierproefvriendelijke analysemethode, de DR CALUX. De TW-resultaten veroorzaakten grote nationale beroering, nadat het Rijks Instituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) de uitkomsten verifieerde. Er werd samen met de overheid en het management van de afvaloven een uitgebreid programma van onderzoek gestart naar de emissies van deze afvaloven.

Dit was voor ToxicoWatch het begin van het uitvoeren van biomonitoring onderzoeksprojecten rondom afvalverbrandingsovens in andere Europese landen naar Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) ook wel persistente organische verontreinigende stoffen (POPs), zoals dioxines, PAKs, PFAS en zware metalen in de omgeving van (co-) afvalverbrandingsovens, in samenwerking met betrokken lokale gemeenschapsgroepen.

Vanaf 2015 is Kirsten J.A.M. Bouman fulltime voor ToxicoWatch werkzaam als onderzoeker en TW-Bestuurs-/Staflid van de stichting. Ze is betrokken bij TW-biomonitoringprojecten in Europa en TW-onderzoek presentaties.

Van 2021-2025 heeft ToxicoWatch steun ontvangen van Zero Waste Europe (ZWE), om bestaande TW-biomonitoring onderzoeksprojecten naar POPs in de buurt van (co-) afvalverbrandingsovens in verschillende Europese landen uit te breiden en/of voort te zetten.

Ons werkveld

Biomonitoringsonderzoek in Europa

TW-Biomonitoringsonderzoek in Europa houdt in dat toxische stoffen van persistente organische verontreinigende stoffen (POPs) zoals dioxinen, PFAS, PAKs en zware metalen in de omgeving van industrieën worden onderzocht, middels:

- Uitgebreid assortiment van monsters zoals hobbykippeneieren, vegetatie, fruit, groenten, moedermelk, schapenwol, eierschalen van wilde vogels, bodem, sediment, water, stof, roet, filtermateriaal van scholen.
- Analyse met bioassays : DR CALUX, PAK CALUX, PFAS CALUX, EraCALUX)
- Conventionele chemische lab-analyses (GC-MS, LC-MS/MS) op dioxinen (PCDD/F/dl-PCB), PFAS, PAKs en zware metalen

Data-onderzoek rookgasemissies (afval)verbrandingsindustrie
ToxicoWatch analyseert technische semi-continue meetgegevens van rookgasemissies van afvalverbranding:

- WtE-afvalverbrandingsoven, REC, Harlingen, Nederland, 2015-2017.
- Afvalverbrandingsoven Ivry-Paris-XIII, Ivry-sur-Seine/Parijs, Frankrijk, 2020-2021 (TW Report, 2023).

Deelname aan technische POP-emissie werkgroepen:

- Nederlandse gezondheidsautoriteiten (GGD/RIVM), Friese provinciale handhavingsautoriteiten (FUMO) en het management van de afvalindustrie, Harlingen (REC), in 2014-2017.
- De Conferentie van de Partijen bij het Verdrag van Bazel-Rotterdam-Stockholm (BRS COPs 8 en 9, 2017-2019, www.brsmeas.org), Genève, Zwitserland, om de verbrandingstechnologie te verbeteren en het POP-gehalte van afvalverbrandingsemissies te verminderen.
- ToxicoWatch staat open om te participeren in overlegorganen met betrokken partijen om de mogelijkheden voor een gifvrije leefomgeving te bespreken.

Presentaties van de TW-onderzoekresultaten aan publiek, overheden en de industrie. Om bewustwording, debat, beleid, regelgeving en discussie over de risico’s van industriële POP emissies – in transparantie – een podium te geven voor het algemeen belang.

Onze richtlijnen

ToxicoWatch onderzoekt de aanwezigheid van Persistente organische Stoffen (POPs) in het milieu.
Hierbij volgt TW de volgende richtlijnen

Vergroting impact wetenschappelijk onderzoek

THet transparant vrijgeven van data van POPs van het TW-toxicologisch onderzoek naar het publiek. Het interpreteren van de data met de normen die (inter-)nationaal zijn vastgesteld en het vergelijk met andere onderzoeken in een wetenschappelijke context.

Biomonitoring voor een beter begrip van vervuiling

Een breed spectrum van meerjarig biomonitoringsonderzoek met innovatieve analyses geeft een beter begrip van de mogelijke bronnen van vervuiling en de gevolgen van een dergelijke vervuiling in het milieu - op termijn - voor de menselijke gezondheid en de natuurlijke biodiversiteit.

Holistische toxicologie

TW beoordeelt het gecombineerde effect van chemische stoffen en de manier en duur van blootstelling. Biomonitoring met behulp van bioassay-analyses verbetert ons begrip van hoe levende organismen interageren met toxische stoffen in processen zoals bioaccumulatie, biomagnificatie en xenometabolisme.

Burgerwetenschap

TW streeft ernaar om wetenschap populair te maken bij het grote publiek. Burgerparticipatie in onderzoek is belangrijk omdat het ons in staat stelt te luisteren naar en nauw samen te werken met lokale gemeenschappen en groepen op het gebied van toxicologische milieukwesties in hun regio. We nemen samen monsters en gebruiken duidelijke presentaties om hen bij het onderzoek te betrekken.

Academie voor biomonitoring

TW werd opgericht in 2011 en heeft sindsdien uitgebreide ervaring opgedaan in biomonitoringstudies. Nu is het tijd om deze unieke kennis door te geven aan de volgende generatie. Daarom ontwikkelt TW een academie om haar expertise te delen in het opzetten van wetenschappelijk veldonderzoek en het interpreteren van gegevens uit verschillende innovatieve analyses van verschillende biomaterialen.

Risicobeoordeling

Toxicologie wordt gebruikt bij de risicobeoordeling van chemische stoffen. Zowel dioxinen als per- en polyfluoralkylstoffen (PFAS) zijn hormoonontregelende chemische stoffen (EDC's). Dit betekent dat hun effecten complex en niet-lineair zijn, waardoor effecten niet altijd voorspelbaar zijn op basis van eenvoudige dosis-respons modellen. Bij deze stoffen is het niet zo dat de dosis de toxiciteit bepaalt (Paracelsus). Door hun hormonale effecten kunnen lagere doses een grotere toxiciteit hebben.

Brug tussen mensen, wetenschap en overheid

TW fungeert als brug tussen overheden, industrie en het publiek door onafhankelijk onderzoek te leveren. Transparante communicatie tussen alle partijen, gebaseerd op onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek en in overeenstemming met de conventies van Stockholm-Basel en Rotterdam.

Anti-vivisectie

TW respecteert het leven op onze planeet Aarde. Dierproeven zijn moreel onacceptabel. ToxicoWatch zet zich in voor diervriendelijke bioassays als alternatief voor conventionele laboratoriumanalyses, die zijn gebaseerd op giftige stoffen die op dieren zijn getest.

Ons team

Medewerkers Stichting ToxicoWatch

Abel Arkenbout MSc, Toxicoloog

Opleiding biologie en toxicologie (microbiologie en immunologie) aan de Universiteit Utrecht (1972-1981). Oprichter van Audio-Visual Studio Utrecht voor medische en toxicologische onderwerpen (1981-1994). Toxicoloog bij het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, initieerde het Drugs Informatie Monitoring Systeem (DIMS) (Amsterdam, 1994-2007). CEO en oprichter (2011) van stichting ToxicoWatch voor onderzoek naar persistente organische verontreinigende stoffen (POP’s) zoals dioxines, PAK’s, PFAS en zware metalen in de omgeving van (co-)afvalverbrandingsovens en POP-uitstotende industrieën. Hoofd onderzoek ToxicoWatch (2011-2025) naar meerjarige biomonitoringprojecten in Europa.

Kirsten J.A.M. Bouman

Opgeleid in Management & Marketing. Werkzaam op verzoek van de faculteit Bètawetenschappen, Universiteit Leiden, Bio Science Park, discipline Biologie, voor de functie van Student-Assistent Biodiversiteit ongewervelden (2009-2019). Opgeleid tot Natuurveldgids van de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging voor veldbiologie (KNNV/IVN) (2007), met als specialisme dendrologie. Docent en veldgids (2006-2020) van Dendrologie, regio Leiden. Opgeleid door onderzoek naar persistente organische verontreinigende stoffen (POP’s). Onderzoeker bij het ToxicoWatch (TW) team, staflid, penningmeester van stichting ToxicoWatch, sinds 2015. Fulltime onderzoeker van TW biomonitoring onderzoeksprojecten in Europa en co-presentator van TW onderzoeksresultaten.

Gert-Jan Vossnack, Ing.

Opgeleid als werktuigbouwkundig ingenieur, met familie-expertise in de scheepsbouw. Sinds 2005 technisch directeur en medeoprichter van een internationaal bedrijf dat duurzame innovatieve scheepscontainerontwerpen implementeert voor langeafstandstransporten over zee. Bezorgd over het milieu en giftige stoffen, en met name bezorgd over de POP-emissies die vrijkomen bij WtE-afvalverbrandingsoven REC in Harlingen. Nam samen met Abel Arkenbout deel aan technische overheidswerkgroepen en het bestuur van REC (2013-2015). Technisch expert van TW team sinds 2011, met vaardigheden van grondige analyses van technisch onderzoek en constructiedocumenten. Secretaris van stichting ToxicoWatch.

Adviseurs

Kim H. Esbensen, Prof., PhD

Kim is een internationaal erkend expert en consultant op het gebied van monstername, chemometrie en PAT (Process Analytical Technology). In samenwerking met ToxicoWatch is hij auteur van de artikelen “Biomonitoring en bronopsporing van dioxines in Nederland” en “Introductie van innovatieve bemonsteringsmedia voor biomonitoring van milieubelastingen van persistente organische verontreinigende stoffen (POP’s)”. Hij is Adjunct Professor aan de Universiteit van Aalborg (AAU), Denemarken. Adjunct professor, Geological Survey of Denmark and Greenland (GEUS) en geassocieerd professor, Université du Québec à Chicoutimi (UQAC). Kim is oprichter/eigenaar, hoofdadviseur bij KHE Consulting (KHEC), Denemarken (www.kheconsult.com). Kim was voorzitter bij het opstellen van ’s werelds eerste horizontale (matrixonafhankelijke) bemonsteringsstandaard DS3077. In 2020 publiceerde hij het baanbrekende “Introduction to the Theory and Practice of Sampling”. Kim ontving de Pierre Gy Gold Medal in 2013 en ontving de eerste Distinguished Service Medal van de IPGSA in 2024.

Janna G. Koppe. Prof. Emer, Dr.

Janna Koppe, Prof. Emer, Dr. Neonatologie, Faculteit der Geneeskunde, Universiteit van Amsterdam, UvA, gepromoveerd in 1964 en in 1984. Zij volgde de opleiding kindergeneeskunde en neonatologie in Amsterdam. Op internationale dioxinesymposia gaf ze presentaties over de effecten van polychloordioxinen en dibenzofuranen (PCDD/F), polychloorbifenylen (PCB’s) en gebromeerde vlamvertragers (PBDE’s) op de cognitieve ontwikkeling van baby’s. Een van haar artikelen met co-auteur Abel Arkenbout is ‘Babies, Dioxins and Coagulation’, dat ingaat op het cocktaileffect van PCB’s, dioxinen, PBDE’s, HBCD’s, SCCP’s en MCCP’s in utero. Samen met Abel Arkenbout presenteerde ze in 2015 een publieke presentatie over de gezondheidsrisico’s van blootstelling aan dioxines in relatie tot afvalverbranding voor de gemeenschap van Harlingen.

Kees Olie, Prof., Dr.

Kees Olie is universitair hoofddocent aan de Universiteit van Amsterdam UvA. In 1977 ontdekte hij samen met zijn promotor professor Otto Hutzinger dioxines in de rookgassen van afvalverbrandingsovens. In 1980 werd de internationale dioxineconferentie, officieel bekend als het International Symposium on Halogenated Persistent Organic Pollutants, https://dioxin20xx.org/ opgericht door Prof. Otto Hutzinger. Elk jaar wordt de “Otto Hutzinger award” uitgereikt voor uitstekende presentaties van studenten. Kees Olie woont sinds het begin alle dioxinesymposia bij en verzorgt allerlei sessies. Hij is co-auteur, samen met ToxicoWatch, van artikelen: Can sheep wool be used as a biomarker for dioxin pollution?’ en ‘Emission regimes of POPs from a Dutch incinerator: regulated, measured and hidden issues’, gepresenteerd op de Dioxine Conferenties.

Financiële status

De ToxicoWatch Foundation is een Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI) en profiteert van de wettelijke belastingen die verbonden zijn aan donaties en giften.